Zaległości w ZUS i US a szanse na finansowanie firmy

Zaległość publicznoprawna to nieopłacona w terminie należność wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub urzędu skarbowego — składki, podatek dochodowy, VAT — wraz z narosłymi odsetkami za zwłokę. Dla banku to nie jest zwykły dług jak każdy inny. To wierzyciel z własnym aparatem egzekucyjnym, który potrafi zająć rachunek firmowy i wpisać hipotekę przymusową na nieruchomości bez pozwu i wyroku. Dlatego zaległość w ZUS lub US blokuje finansowanie skuteczniej niż niejeden przeterminowany kredyt.

To nie znaczy jednak, że firma z zaległością jest bez wyjścia. Znaczy tyle, że kolejność działań ma tu ogromne znaczenie — i że część rozwiązań trzeba uruchomić przed składaniem wniosku, a nie po odmowie.

Dlaczego zaległości publicznoprawne blokują kredyt

Powody są konkretne i wszystkie sprowadzają się do ryzyka, że bank stanie w kolejce po pieniądze za Skarbem Państwa.

• Zaświadczenia o niezaleganiu. Przy większości produktów firmowych bank żąda aktualnych zaświadczeń: z ZUS o niezaleganiu w opłacaniu składek i z urzędu skarbowego o niezaleganiu w podatkach. Oba wydaje się dziś elektronicznie, więc analityk dostaje je szybko — i równie szybko zamyka temat, gdy dokument pokazuje zaległość.
• Ryzyko egzekucji administracyjnej. Organ może zająć rachunek bankowy, wierzytelności od kontrahentów i ruchomości. Zajęty rachunek to zatrzymana firma — a więc zatrzymana obsługa raty.
• Hipoteka przymusowa i zastaw skarbowy. Skarbowi Państwa i ZUS przysługuje prawo wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości oraz ustanowienia zastawu skarbowego na ruchomościach i prawach majątkowych. Zabezpieczenie banku traci wtedy wartość, bo staje w kolejce za wpisem organu.
• Sygnał o kondycji firmy. Przedsiębiorca, który nie płaci ZUS, zwykle nie robi tego z wyboru. Analityk czyta to jako informację o problemie z płynnością — nawet jeśli kwota jest niewielka.
• Odpowiedzialność osobista. W spółkach kapitałowych zaległości podatkowe mogą przy określonych przesłankach obciążyć członków zarządu ich własnym majątkiem. Bank patrzy więc również na sytuację osób decyzyjnych.

Zaległość a układ ratalny — różnica, która przywraca zdolność

To najważniejszy fragment tego tekstu. Zaległość i zaległość objęta układem ratalnym to w oczach instytucji finansowych dwie zupełnie różne sytuacje.

Gdy zawrzesz z ZUS umowę o rozłożenie należności na raty i ją realizujesz, ZUS wydaje zaświadczenie potwierdzające, że nie zalegasz — bo należność objęta układem przestaje być wymagalna w dotychczasowej formie. Analogicznie działa decyzja urzędu skarbowego o rozłożeniu zaległości podatkowej na raty lub o odroczeniu terminu płatności. Zamiast egzekucji masz harmonogram, a zamiast otwartego ryzyka — przewidywalną ratę, którą analityk potrafi wpisać do modelu.

Warunek jest jeden i twardy: układ trzeba obsługiwać terminowo. Uchybienie zwykle powoduje upadek układu i powrót całej zaległości wraz z odsetkami — a wtedy sytuacja jest gorsza niż na starcie. Wiele instytucji dodatkowo chce zobaczyć kilka rat zapłaconych w terminie, zanim uzna układ za wiarygodny.

Jak wygląda wniosek o rozłożenie na raty

1. Ustal pełną kwotę zadłużenia. Sprawdź stan na profilu płatnika w ZUS oraz w e-Urzędzie Skarbowym. Wniosek na oko kończy się wezwaniem do uzupełnienia i traconymi tygodniami.
2. Złóż wniosek na właściwym formularzu. ZUS ma dedykowany wniosek o rozłożenie należności na raty; w urzędzie skarbowym podstawą jest wniosek o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych.
3. Uzasadnij. Przepisy Ordynacji podatkowej mówią o ważnym interesie podatnika lub interesie publicznym. W praktyce liczy się konkret: utrata kluczowego kontrahenta, zator płatniczy, wypadek losowy, sezonowość — poparte dokumentami.
4. Dołącz dokumenty finansowe. Sprawozdania lub KPiR, zestawienie należności i zobowiązań, wyciągi, informacja o majątku, prognoza wpływów uzasadniająca zaproponowany harmonogram.
5. Zaproponuj realny harmonogram. Lepiej wnioskować o raty, które faktycznie udźwigniesz, niż o ambitne i upaść po trzeciej.
6. Uzupełnij formularze pomocy publicznej. Ulga dla przedsiębiorcy jest zwykle traktowana jako pomoc publiczna lub pomoc de minimis — bez tych oświadczeń sprawa nie ruszy.
7. Policz koszt. Przy rozłożeniu na raty pojawia się opłata prolongacyjna, ustalana jako część stawki odsetek za zwłokę. Zwykle i tak jest tańsza niż dalsze narastanie odsetek i koszty egzekucji. Szczegóły rozliczeniowe potwierdź ze swoim księgowym.

Co dalej: decyzja nie jest natychmiastowa, a złożenie wniosku samo w sobie nie wstrzymuje automatycznie wszystkich czynności organu. Dlatego im wcześniej złożysz wniosek, tym większa szansa, że zdążysz przed zajęciem rachunku.

Czy bank sfinansuje firmę z zaległością — zestawienie sytuacji

Co jest dostępne, gdy zaległość już jest

Kiedy klasyczny kredyt odpada, zostają narzędzia, które opierają się na czymś innym niż zaświadczenie o niezaleganiu.

• Faktoring. Finansujesz własne, wystawione już faktury. Kluczowa jest tu wiarygodność Twojego odbiorcy, a nie wyłącznie kondycja Twojej firmy. Dlatego faktoring bywa dostępny tam, gdzie kredyt obrotowy już nie jest. Uwaga: część faktorów również pyta o zaległości, ale ich apetyt na ryzyko jest zwykle inny niż bankowy, a prowizja faktora stanowi koszt uzyskania przychodu firmy.
• Leasing zwrotny. Sprzedajesz posiadaną maszynę, pojazd lub nieruchomość firmie leasingowej i użytkujesz ją dalej na podstawie umowy leasingu. Gotówka trafia do firmy od razu i można nią spłacić zaległość. Mechanizm opisujemy szczegółowo w sekcji leasing zwrotny.
• Finansowanie pod zabezpieczenie rzeczowe. Gdy w grę wchodzi nieruchomość o realnej wartości, decyduje przede wszystkim zabezpieczenie. To domena rynku pozabankowego i kapitału prywatnego — zobacz sekcję pożyczki pod zastaw.
• Pożyczka celowa na spłatę zaległości. Środki wypłacane są wprost na rachunek ZUS lub urzędu skarbowego, a wraz ze spłatą znika podstawa wpisu hipoteki przymusowej. To rozwiązanie ma sens wtedy, gdy firma zarabia, a problemem był chwilowy zator.
• Uporządkowanie rat. Jeśli obok zaległości ciągną się drogie zobowiązania, sensowne bywa najpierw ich połączenie — zobacz konsolidację zobowiązań.

Kolejność działań — od czego zacząć

1. Policz zaległość co do złotówki — kapitał, odsetki, ewentualne koszty egzekucyjne, osobno ZUS i osobno US.
2. Zablokuj przyrost. Zacznij płacić bieżące składki i podatki, nawet gdy stara zaległość zostaje. Organ inaczej patrzy na płatnika, który reguluje bieżące zobowiązania.
3. Złóż wniosek o układ ratalny — najlepiej zanim pojawi się zajęcie rachunku.
4. Równolegle zabezpiecz płynność. Faktoring albo leasing zwrotny można uruchamiać niezależnie od toczącej się sprawy o rozłożenie na raty.
5. Zapłać kilka rat układu w terminie i dopiero wtedy wracaj do banku po finansowanie inwestycyjne.
6. Jeśli już dostałeś odmowę — ustal jej dokładną przyczynę, zanim złożysz kolejny wniosek. Pomagamy w tym w ramach sekcji odmowa bankowa.

Na co uważać

• Nie składaj wniosku kredytowego „na próbę”, gdy wiesz o zaległości. Zaświadczenie i tak ją pokaże, a zapytanie zostanie w bazach.
• Nie zatajaj zaległości przed doradcą ani finansującym. Oświadczenie niezgodne z prawdą to znacznie poważniejszy problem niż sama zaległość.
• Nie zrywaj układu ratalnego, żeby „ratować” inną płatność. Skutek jest zwykle odwrotny do zamierzonego.
• Nie licz na to, że zaległość się przedawni. Bieg terminów przerywają czynności egzekucyjne, a przepisy w tym zakresie bywają zmieniane.
• Nie bierz drogiego finansowania na spłatę zaległości bez policzenia całości. Czasem tańszy i bezpieczniejszy jest układ ratalny z opłatą prolongacyjną.
• Skonsultuj skutki podatkowe z księgowym. Kwalifikacja kosztów i rozliczenie ulgi zależą od formy opodatkowania i konkretnych okoliczności.

Jeśli problem jest szerszy niż jedna zaległość i dotyczy całej struktury zadłużenia firmy, warto zacząć od uporządkowania obrazu — pokazujemy to krok po kroku we wpisie jak wyjść z pętli zadłużenia. Pełen przegląd narzędzi dla przedsiębiorców znajdziesz natomiast w sekcji finansowanie firmy.

Masz zaległość w ZUS lub US i potrzebujesz finansowania? Powiedz nam, jaka jest kwota, czy jest już układ ratalny i co posiada firma — sprawdzimy, co realnie da się zrobić w ofercie ponad 40 instytucji finansowych oraz kapitału prywatnego, i powiemy wprost, gdzie szansy nie ma. Nie obiecujemy decyzji pozytywnej, obiecujemy uczciwą analizę. Konsultacja jest bezpłatna i nie pobieramy od klientów żadnych opłat. Zadzwoń pod +48 571 375 370 lub napisz przez stronę kontakt. Gdzie bank nie może, Antonio pomoże.